Thực hiện chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị cơ sở, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, UBND xã Đông Cứu đã và đang khẩn trương, nghiêm túc triển khai Đề án sắp xếp, tổ chức lại các thôn trên địa bàn.
Với phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, cấp ủy và chính quyền xã Đông Cứu đã biến một nhiệm vụ chính trị phức tạp, tác động sâu sắc đến tâm tư, tình cảm và thói quen lâu đời của nhân dân thành một đợt sinh hoạt chính trị dân chủ, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng gác lại nếp nghĩ cục bộ để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, chuẩn bị những nền tảng vững chắc đưa Đông Cứu tiến tới định hướng đô thị trong tương lai.
Xã Đông Cứu, một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa của tỉnh Bắc Ninh, vừa trải qua một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình phát triển. Theo Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Đông Cứu mới được thành lập trên cơ sở sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của ba xã cũ bao gồm: Đông Cứu, Lãng Ngâm và Giang Sơn.
Sau khi chính thức đi vào hoạt động ổn định từ ngày 01/7/2025, xã Đông Cứu mới sở hữu một địa bàn rộng lớn với 15 thôn, tổng số 7.423 hộ dân và hơn 28.000 nhân khẩu. Mô hình tổ chức hành chính mới mang lại nhiều vận hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức trong công tác quản lý. Qua rà soát thực tế, số hộ gia đình phân bố rất không đồng đều giữa các thôn, dẫn đến sự chênh lệch lớn về mật độ quản lý và tổ chức phong trào tại cơ sở.
Nhìn vào bức tranh hiện trạng các thôn tính đến ngày 01/5/2026, sự manh mún, nhỏ lẻ của một số đơn vị dân cư lộ rõ qua các số liệu thống kê cụ thể:
Đối chiếu với khoản 1 Điều 5 Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố, vùng đồng bằng sông Hồng phải bảo đảm tiêu chí mỗi thôn có từ 400 hộ gia đình trở lên. Như vậy, xã Đông Cứu có tới 04 thôn chưa đạt tiêu chí này, bao gồm: Nghĩa Thắng (173 hộ), Đông Cao (152 hộ), Hiệp Sơn (309 hộ) và Ngọc Tỉnh (247 hộ).
Sự tồn tại của các thôn quy mô nhỏ mang đến hệ lụy trực tiếp cho bộ máy nhân sự. Trước khi sắp xếp, xã Đông Cứu duy trì tới 220 người hoạt động tại 15 thôn. Mỗi thôn đều bố trí đủ 03 chức danh người hoạt động không chuyên trách (Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng ban công tác Mặt trận) cùng hệ thống chi hội đoàn thể dồi dào.
Mặc dù việc bố trí này đúng cơ cấu, nhưng vô hình trung tạo nên một bộ máy cồng kềnh, phân tán nguồn lực công, tăng đầu mối quản lý và chi ngân sách. Đội ngũ cán bộ dàn trải khiến hiệu quả hoạt động trong tình hình mới chưa tương xứng với yêu cầu quản lý hiện đại. Do đó, việc xây dựng Đề án sắp xếp thôn không chỉ là việc bắt buộc để tuân thủ pháp luật, mà đã trở thành đòi hỏi khách quan, tất yếu từ chính thực tiễn cơ sở.
Để giải bài toán sắp xếp lại các thôn, UBND xã Đông Cứu đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến các đồng chí cán bộ lão thành, nguyên lãnh đạo chủ chốt của các xã Đông Cứu, Lãng Ngâm, Giang Sơn trước đây ( chiều ngày 02/6/2026). Với trí tuệ và kinh nghiệm phong phú, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc về việc dung hòa văn hóa và đi đến thống nhất hoàn toàn phương án sáp nhập.
Tiếp đó là Hội nghị triển khai trên diện rộng ( chiều ngày 05/6/2026), với sự tham gia của các ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ xã cùng toàn thể các đồng chí Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng ban công tác Mặt trận của 15 thôn. Tại đây, tinh thần dân chủ tiếp tục được phát huy, toàn thể hội nghị đã biểu quyết thống nhất thông qua phương án sáp nhập và chính thức lựa chọn các tên gọi cho các thôn mới. Cụ thể:
Phương án này nhận được sự đồng thuận cao từ các cán bộ lão thành và các cơ quan chuyên môn vì những lý do mang tính bản lề:
Thứ nhất, giải quyết triệt để bài toán quy mô dân cư: 100% các thôn sau khi sắp xếp đều đạt và vượt tiêu chuẩn theo quy định của Trung ương, chấm dứt hoàn toàn tình trạng thôn nhỏ lẻ, manh mún.
Thứ hai, tối ưu hóa công tác quản lý cơ sở: Việc hợp nhất ba thôn Nghĩa Thắng, Đông Cao, Hiệp Sơn thành một khối thống nhất giúp tạo ra một đơn vị dân cư có quy mô lý tưởng (634 hộ). Điều này giúp Chi bộ, Ban công tác Mặt trận và các đoàn thể tập trung được sức mạnh, thuận lợi cho việc lãnh đạo, chỉ đạo điều hành và triển khai đồng bộ các phong trào thi đua yêu nước.
Thứ ba, tạo dư địa lớn để chuyển đổi thành phường: Đây là ưu điểm vượt trội nhất của Phương án. Việc tổ chức không gian dân cư quy mô lớn giúp Đông Cứu chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện về hạ tầng, quy hoạch không gian kỹ thuật và quản lý hành chính. Đây là bước đệm cốt lõi để chuyển đổi mô hình từ quản lý "thôn" sang "tổ dân phố" khi xã Đông Cứu đủ điều kiện phát triển thành phường trong tương lai gần.
Thứ tư, tiết kiệm ngân sách và nâng cao hiệu quả nguồn lực công: Việc giảm từ 15 thôn xuống còn 12 thôn (giảm 03 đầu mối hành chính) giúp tinh giản đáng kể số lượng người hoạt động không chuyên trách, tiết kiệm ngân sách nhà nước. Nguồn lực dôi dư sẽ được tập trung đầu tư ngược lại cho các công trình hạ tầng thiết yếu phục vụ chính đời sống của nhân dân.
Khi thực hiện sáp nhập các đơn vị dân cư, khó khăn lớn nhất không nằm ở kỹ thuật phân chia địa giới, mà nằm ở việc dung hòa các giá trị văn hóa, lịch sử và tâm tư của người dân. Ý thức được điều đó, cấp ủy và chính quyền xã Đông Cứu đã dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác đặt tên thôn mới và quản lý các thiết chế văn hóa.
Tên gọi không đơn thuần là một danh xưng hành chính, mà là linh hồn, là sợi dây kết nối lịch sử của cả một cộng đồng. Tại các hội nghị lấy ý kiến, phương án đặt tên đã được thảo luận rất sâu sắc dựa trên các nguyên tắc khoa học và kế thừa:
Đối với thôn Hiệp Sơn (mới): Việc lựa chọn tên gọi này dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn rất thuyết phục. "Hiệp Sơn" là thôn có quy mô dân số lớn nhất trong 3 thôn sáp nhập, mang tính đại diện cao. Quan trọng hơn, từ "Hiệp" mang ý nghĩa sâu sắc về sự đoàn kết, hiệp lực, thống nhất. Việc chọn tên gọi này giúp xóa bỏ tâm lý cục bộ địa phương, không nhằm đề cao riêng một khu dân cư nào mà hướng tới xây dựng một biểu tượng chung cho một ngôi nhà chung, giúp nhân dân nhanh chóng ổn định tâm lý, gắn kết tình làng nghĩa xóm.
Đối với thôn Môn Quảng (mới): Việc giữ lại tên gọi Môn Quảng cho thôn mới sau khi sáp nhập thôn Ngọc Tỉnh vào giúp hạn chế tối đa sự xáo trộn trong công tác quản lý hành chính. Thôn Môn Quảng vốn có mức độ nhận diện cao, quy mô lớn, việc giữ tên giúp giảm khối lượng lớn thủ tục điều chỉnh thông tin giấy tờ cho người dân, đồng thời bảo đảm tính đại diện, phản ánh đúng vị trí trung tâm của cụm dân cư mới.
Một nỗi băn khoăn lớn của nhân dân là việc sử dụng các nhà văn hóa, đình, đền, chùa sau sáp nhập. Đề án của UBND xã Đông Cứu đã đưa ra phương án giải quyết thấu tình đạt lý, mang tính nhân văn cao.
Về nhà văn hóa: Xã thực hiện nguyên tắc ưu tiên sử dụng nhà văn hóa của thôn trước sáp nhập có quy mô lớn hơn làm nhà văn hóa trung tâm của thôn mới để phục vụ hội họp chung. Đối với các nhà văn hóa còn lại, xã quyết giữ nguyên trạng, không bỏ hoang mà từng bước chuyển đổi công năng thành điểm sinh hoạt văn hóa cụm dân cư, thư viện cộng đồng, hoặc khu vui chơi, luyện tập thể dục thể thao cho người già và trẻ em.
Về cơ sở tín ngưỡng, tâm linh: Toàn bộ hệ thống đình, đền, chùa, miếu và nghĩa trang nhân dân của các thôn cũ đều được giữ nguyên hiện trạng, tiếp tục bảo tồn, quản lý và sử dụng theo đúng phong tục, tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến đời sống tâm linh, tín ngưỡng lâu đời của bà con.
Sự hòa hợp về văn hóa và việc trân trọng các thiết chế truyền thống chính là chìa khóa vàng giúp Đông Cứu dập tắt những băn khoăn ban đầu, tạo bệ phóng vững chắc cho sự đồng thuận.
Xác định nhân dân là chủ thể của công cuộc đổi mới, xã Đông Cứu đặt mốc thời gian hoàn thành việc lấy ý kiến cử tri đại diện hộ gia đình chậm nhất là ngày 25/6/2026. Quy trình lấy ý kiến được thực hiện trực tiếp tại từng thôn thông qua hình thức phát phiếu hoặc tổ chức hội nghị Dân - Chính - Đảng bàn bạc công khai. Mọi ý kiến đóng góp của người dân đều được tổng hợp đầy đủ, trung thực nhằm nghiên cứu, tiếp thu và giải trình một cách thấu chu đáo.
Sau khi Đề án được Hội đồng nhân dân xã Đông Cứu xem xét thông qua (dự kiến trước ngày 30/6/2026), xã sẽ chính thức vận hành mô hình 12 thôn mới. Công tác nhân sự được thực hiện nghiêm túc theo quy định: mỗi thôn mới chỉ bố trí đúng 03 chức danh người hoạt động không chuyên trách đảm bảo năng lực, uy tín.
Đối với những cán bộ dôi dư, UBND xã cam kết thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách hỗ trợ theo đúng quy định của Chính phủ và tỉnh Bắc Ninh, không để ai bị thiệt thòi. Đồng thời, các lực lượng tự quản cơ sở như Công an xã, Quân sự, Mặt trận Tổ quốc và các chi hội đoàn thể (Phụ nữ, Cựu chiến binh, Thanh niên, Nông dân, Người cao tuổi...) sẽ nhanh chóng rà soát, kiện toàn lại tổ chức, phân công lại lực lượng để bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, giữ vững ổn định địa bàn từ những ngày đầu sáp nhập.
Phát biểu chỉ đạo tại các hội nghị quan trọng vừa qua, đồng chí Nguyễn Bá Tài – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đông Cứu đã nhấn mạnh:
"Việc sắp xếp, sáp nhập thôn là một chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Để chủ trương này đi vào cuộc sống, các thôn, các cụm dân cư cần phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất, sẵn sàng gác lại những nếp nghĩ cục bộ để hướng tới cái chung. Sự hòa hợp, chia sẻ và đồng lòng giữa các cộng đồng dân cư chính là nền tảng vững chắc nhất để xây dựng một Đông Cứu phát triển vững mạnh, tinh gọn và đoàn kết."
Nhìn lại hành trình triển khai đề án, có thể khẳng định rằng, khó khăn thách thức chỉ là tạm thời. Với sự đồng lòng quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân, xã Đông Cứu đang tiến những bước vững chắc trên con đường đổi mới. Bộ máy hành chính tinh gọn, nguồn lực công được tối ưu hóa, đời sống vật chất và tinh thần của người dân nâng cao chính là những quả ngọt đang chờ đón Đông Cứu ở phía trước, đưa địa phương bứt phá mạnh mẽ, tự tin hướng tới một diện mạo đô thị văn minh, hiện đại trong kỷ nguyên mới. /.
